Top 100 uitleningen 2025
Anya Niewierra heeft het weer geflikt. De Camino (Uitgeverij Luitingh-Sijthoff) was opnieuw het meest uitgeleende boek van het afgelopen jaar.
Deze notering had zij te danken aan de uitleningen in de digitale bibliotheek: de papieren editie vinden we in de lijst bij de openbare bibliotheken pas terug op de 113de plek. Het meest uitgeleende papieren boek van 2025 was Al het blauw van de hemel van Mélissa Da Costa (Manteau) met bijna 20.000 uitleningen.
In papieren vorm was nog altijd een oude bekende, De waanzinnige boomhut van 169 verdiepingen van Andy Griffiths en Terry Denton (Lannoo) het meest populaire kinderboek, op de 17de plek. Dankzij de digitale uitleningen kwam Hanneke de Zoete nog net iets hoger uit met De Zoete Zusjes zijn de baas (Kosmos Uitgevers) op plek 14.
Een voorlopige schatting van het totaal aantal uitleningen in de openbare bibliotheek komt op 51 miljoen papieren boeken, een kleine daling ten opzichte van het voorgaande jaar. De uitleen van e-books steeg licht tot 6 miljoen. Audiobooks kwamen tot een totaal van 2,9 miljoen, een stijging van 11%.
Bekijk hier de volledige CPNB Top 100 Uitleningen 2025.
Facturatie en uikering
Stichting Leenrecht heeft 2025 financieel afgerond. Alle vergoedingen zijn geïncasseerd en uitgekeerd aan de rechthebbenden.
U kunt uw cijfers altijd terugvinden: via de button Inloggen hier rechtsboven op de homepage kan iedere bibliotheek naar de eigen portalpagina om de opgave en factuur te bekijken. U kunt terugkijken tot 2009.
Op dit moment bereiden we de Opgave 2026 voor. U ontvangt daarover een email.
De tarieven van 2026 zullen worden vastgesteld door het bestuur van de Stichting Onderhandelingen Leenvergoedingen (StOL) in zijn vergadering van 10 maart 2026. De tarieven 2026 worden gebruikt voor de factuur 2026 die u in april krijgt, gebaseerd op uw opgave. Met het betalen van deze factuur voldoet u voor het jaar 2026 aan uw verplichtingen voor het leenrecht.
Leenrecht op scholen
05-02-2025
In het verleden was er onduidelijkheid over de toepasselijkheid van het leenrecht bij uitlenen op scholen. Onderwijsinstellingen waren vrijgesteld van de betaling van de leenrechtvergoeding. Maar wat als scholen samenwerkten met openbare bibliotheken, die wel leenrecht moesten betalen? De staatssecretaris van OCW heeft aan die onduidelijkheid een einde gemaakt door te bepalen dat de wet zal worden aangepast.
In de toekomstige structurele situatie ontvangen rechthebbende auteurs en uitgevers een vergoeding voor de uitlening van hun boeken via bibliotheken op scholen ongeacht de soort bibliotheek. Daarvoor wordt de Auteurswet gewijzigd. De onderwijsvrijstelling komt te vervallen voor scholen voor PO, VO en MBO, maar de vergoedingsplicht neemt het ministerie op zich. Daarmee wil men voorkomen dat het onderwijs administratieve en financiële lasten zal ondervinden.
De aanpassing van de wet valt samen met de aanpassing van de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen, die gepland staat voor juli 2026. Tot die tijd maken OCW en Stichting Leenrecht apart afspraken over vergoedingen voor uitlenen op scholen. Deze afspraken worden per jaar vastgelegd in een convenant en gepubliceerd in de Staatscourant.
Om de hoogte van de vergoeding te bepalen heeft OCW onafhankelijk onderzoek gedaan naar het aantal uitleningen op en door scholen. Daarbij was onder andere van belang of de boeken de school verlaten.
Ten behoeve van dit onderzoek heeft Stichting Leenrecht op de opgaveportal een extra scherm toegevoegd, de categorie Uitleningen op school. In deze categorie kunnen bibliotheken alle uitleningen opvoeren die zijn uitgeleend op en door scholen, in het kader van dBos of een andere samenwerkingsvorm tussen openbare bibliotheek en school. Het gaat om uitleningen die zijn geregistreerd in het systeem van de openbare bibliotheek, waarbij het niet van belang is of de boeken eigendom zijn van de bibliotheek of de school.
De uitvraag gebeurt op vrijwillige basis en dient enkel voor het verkrijgen van inzicht. Het tarief voor de uitleningen in deze categorie is 0.
Het uitlenen van E-books
17-02-2025
Het lenen van e-books werkt anders dan het lenen van papieren boeken.
Kan ik een e-book lenen/uitlenen?
Je kunt e-books bij de bibliotheek (een publieke instelling zoals genoemd in de auteurswet) lenen. Dan krijg je een tijdelijk bestand wat na een bepaalde periode automatisch onklaar wordt gemaakt zodat je het niet meer kunt lezen. Dit wordt een tijdelijke terbeschikkingstelling genoemd. Je betaalt via je abonnement bij de bibliotheek aan de uitgever en auteur die per gelezen e-book een billijke vergoeding ontvangen.
Je mag zelf geen e-books uitlenen. Enkel publieke instellingen zoals bibliotheken kunnen uitlenen volgens de auteurswet. Jij als persoon bent geen publieke instelling maar een individu. Daarnaast zit er geen tijdelijke beperking op als je een e-book “uitleent”. Feitelijk kopieer je dan het bestand voor onbepaalde tijd. Met het maken van deze kopie “verveelvoudig” je het werk. Dat is volgens de wet enkel voorbehouden aan de maker (afgezien van enkele uitzonderingen).
Rechtspraak E-books
In een arrest van 10 november 2016 heeft het Europees Hof van Justitie bepaald dat onder omstandigheden e-books net als gedrukte boeken onder het wettelijk leenrecht kunnen vallen. Daarvoor zou de overheid dan wel eerst de wet moeten aanpassen. In plaats daarvan hebben de betrokken partijen in Nederland afspraken gemaakt over het uitlenen van e-books. Het uitlenen wordt nu centraal georganiseerd door de Online Bibliotheek. Deze collectie biedt een ruim aanbod van digitaal uitleenbare e-books en e-luisterboeken. Deze dienst staat los van het leenrecht.
Meer informatie?
Bel Arjen Polman 023-7997012 of mail leenrecht@cedar.nl
